RSS

HS Add 360: een Gronings gebedenboek

mooie-pagina-in-het-groningse-gebedenboek-hs-add-360.jpgDit op perkament geschreven gebedenboek in het Middelnederlands dateert uit het eind van de vijftiende of het begin van de zestiende eeuw. Het opent met de getijden tot Alle Heiligen en vervolgt met een serie gebeden ingedeeld volgens het kerkelijk jaar — van Kerstmis tot Pasen — en enige reeksen gebeden tot vele verschillende heiligen.

Het boekje is ongeveer 16 cm hoog en 11 cm breed en telt 138 bladen. De decoratie bestaat uit zestien grote initialen met geschlderde en van bladgoud voorziene randdecoraties en tientallen illustraties in de marges. De stijl en het kleurgebruik van deze versiering, waarin vooral bloemen en planten en enige dieren voorkomen, vertonen grote verwantschap met handschriften die worden toegeschreven aan de kloosters van Selwerd en Thesinge.

groningen_hs_221_161v-162r-klein.jpgTerwijl twee decennia geleden buiten Groningen nog nauwelijks bekend was dat in deze streken in de middeleeuwen boeken werden geproduceerd, heeft onderzoek intussen aangetoond dat dat wel degelijk het geval was. Toeschrijving van handschriften aan Groningen gebeurt vooral op grond van hun decoratie, omdat andere aanwijzingen voor het bepalen van de plaats van onstaan meestal schaars zijn. Publicaties van de onderzoeksresultaten leidden er toe dat handschriften in openbare collecties in binnen- en buitenland opeens als Gronings herkend konden worden, en hetzelfde geldt — soms — voor nieuw op de markt verschijnende manuscripten.

Dit gebedenboek is in 2003 door de bibliotheek verworven. In de eerste helft van de twintigste eeuw bevond het zich in een particuliere collectie in Chicago.

In 2009 kon het boek — dankzij financiële steun van een particulier fonds — opgeknapt worden. Dat was noodzakelijk omdat het boekblok doormidden was gebroken doordat de achttiende-eeuwse band veel te krap was. De katernen zijn opnieuw genaaid en het boek is nu gebonden in blauw Italiaans geiteleer, dat mooi past bij het blauw dat in de decoratie is gebruikt.

gronings-gebedenboek-gebroken-hs-add-360.jpgblauw-geverfd-italiaans-geiteleer-voor-gronings-gebedenboek-hs-add-360.jpg